Next: 5.3 การปรับการเขียนโปรแกรมเซอร์วิซอฟต์มาอยู่ในรูปแบบ MVC Up: 5. การใช้งานแบบแผนซอฟต์แวร์ในการปรับปรุงพัฒนาเซอร์วิซอฟต์ Previous: 5.1.4 แบบแผน Strategy Contents

5.2 แบบแผน Model View Controller

แบบแผน Model View Controller (MVC) ได้รับการนำเสนอสำหรับการรองรับการทำงานในส่วนของการติดต่อผู้ใช้ในภาษา Smalltalk [47] ซึ่งได้การยอมรับในการพัฒนาซฟอต์แวร์อย่างแหร่หลาย การทำงานมีหลักใหญ่ในการแบ่งแยกการทำงานของตรรกะการควบคุมการทำงาน และการเข้าถึงข้อมูลออกจากกัน ทำให้เกิดประโยชน์ในมุมมองของการบำรุงรักษาระบบ และการขยายเพิ่มเติม MVC ประกอบด้วยคลาสสามประเภทได้แต่ Model View และ Controller ในทั้งสามประเภทนี้ คลาสในส่วนของ Model ครอบคลุมการทำงานของโปรแกรมประยุกต์ ที่ระบุรายละเอียดของซอฟต์แวร์ที่ดำเนินการทั้งหมด ส่วนของ View รองรับการทำงานในส่วนติดต่อกับผู้ใช้ ที่เป็นหน้าจอต่างๆ และ คลาส Controller เป็นการกำหนดวิธีการที่หน้าจอที่ติดต่อกับผู้ใช้จะตอบสนองกับข้อมูลที่รับเข้า ที่มีหน้าที่หลักในการจัดการส่งข้อมูลที่เหมาะสมตาม View ที่ระบุไว้ การแยกส่วนออกมาทั้งสามส่วนทำให้มีความยืดหยุ่นในการพัฒนาซอฟต์แวร์มากขึ้น

**Figure 5.5:** โครงสร้างของ แบบแผน Model View Controller
$\includegraphics[width=5in]{fig/MVC}$

แบบแผน MVC มีความเหมาะสมกับโปรแกรมประยุกต์ที่มีการตอบสนองกับผู้ใช้ เช่นโปรแกรมประยุกต์บนเว็ปเป็นอย่างมาก [33] โดยมีข้อเด่นที่สำคัญในการนำส่วนของโปรแกรมย่อยมาใช้รวมกัน ลดความซำ้ซ้อนในส่วนต่างๆ ของโปรแกรม และ สามารถนำเสนอข้อมูลลักษณะเดียวกันในรูปแบบต่างๆ โดยสามารถลดความพยายามในการพัฒนาลงได้ อีกทั้งผู้พัฒนาโปรแกรม ทำได้ง่ายขึ้นเนื่องจากสามารถพิจารณาการทำงานของโปรแกรมครั้งละมุมมองที่แยกจากกัน [48]

ในแบบแผน MVC ส่วนของ View และ Controller แยกออกจากกัน แสดงในรูป โดยอาศัยโปรโตคอล Subscribe/Notify โดยส่วนของ View ต้องดำเนินการให้การเปลี่ยนแปลงของการนำเสนอหน้าจอ ส่งผลต่อ สถานะของ Model เช่นเดียวกัน เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงของข้อมูล ส่วนของ Model จะต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงไปยัง View ที่เกี่ยวข้อง วิธีนี้เพิ่มความยืดหยุ่นในการปรับ View ให้เป็นปัจจุบัน โดยความสัมพันธ์ของ View และ Controller มีลักษณะแบบแผนที่อธิบายแบบทั่วไปในรูปแบบของแบบแผน Observer อีกทั้งสามารถนำเสนอหน้าจอได้หลายรูปแบบโดยไม่ต้องเปลี่ยนแปลงในส่วนของ Model โดยที่การทำ View สามารถซ้อนกันได้หลายชั้น ตัวอย่างเช่น หน้าจอหรือการนำเสนอขนาดเล็กจำนวนหลายหน้าจอ สามารถซ้อนอยู่ในหน้าจอที่ใหญ่กว่าได้ ทำให้การปรับปรุงหน้าจอทำได้ง่ายขึ้น

แบบแผนแบบ Composite ปรากฎอยู่ใน MVC ที่ซึ่งกลุ่มของออปเจ็ค ได้รับการพิจารณาประหนึ่งว่าเป็นออปเจ็คเดียว โดยนำเอาออปเจ็คพื้นฐานจำนวนมากเพื่อเป็นออปเจ็คที่มีความซับซ้อนกว่า เช่น ส่วนของการนำเสนอในหน้าจอ ปุ่มกด และออปเจ็คอื่นๆ มารวมกันเป็น CompositeView

ส่วนของ Controller ใน MVC เป็นตัวกลางในการควบคุมการทำงานของข้อมูลรับเข้า ซึ่งในรูปแบบนี้ ผู้พัฒนาสามารถเปลี่ยนการตอบสนองต่ออินพุทต่างๆ โดยไม่ต้องปรับในส่วนของการนำเสนอ โดยกำหนดไว้ในส่วนของ Controller โดย View จะใช้ออปเจ็คที่ทำงานอยู่ของ Controller ในการดำเนินการตอบสนองตามขั้นตอนที่กำหนด ซึ่งสามารถปรับเปลียนการตอบสนองได้โดยง่าย

ประโยชน์ของ MVC เมื่อมาใช้ในโปรแกรมประยุกต์บนเว็ป ประกอบด้วย รองรับการขยายขนาดของซอฟต์แวร์ การออกแบบมีลักษณะมี่ชัดเจนอธิบายได้ง่ายขึ้นและมีลักษณะที่เหมาะสมในการออกแบบ ได้แก่ในคลาสเดียวกัน ส่วนประกอบต่างๆ มีความเป็นเนื้อเดียวกันหรือเกี่ยวข้องกันมาก และระหว่างคลาสมีความเชื่อมโยงเกี่ยวข้องกันต่ำ การบริหารหน้าจอติดต่อกับผู้ใช้สามารถจัดการบริหารได้ดีขึ้นและสามารถลดเวลาในการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงได้ ที่สำคัญคือง่ายต่อการบำรุงรักษาซอฟต์แวร์

การพัฒนาโปรแกรมประยุกต์บนเว็ป ส่วนของ Model จะเป็นส่วนที่ต่อเชื่อมกับฐานข้อมูล แฟ้มข้อมูล และดูแลการข้อมูลการเชื่อมต่อต่างๆ และ View เป็น ออปเจ็คที่ต่อเชื่อมระบบซอฟต์แวร์กับภายนอกโดยรองรับการแสดงผลหน้าจอ หน้าต่างๆ และกราฟฟิกต่างๆ ดังนั้นผู้ใช้งาน (ในที่นี้เป็น Internet Browser) จะติดต่อผ่านระบบผ่าน และ View สามารถติดต่อกลับไปยัง Actor ได้ เพื่อแสดงผล โดยรับการทำงานจาก Controller ส่วนของ Controller เป็นการควบคุมการทำงานหลักที่ติดต่อกับ Model เพื่อเรียกใช้ หรือแก้ไขข้อมูลที่เหมาะสม และส่งไปยัง View โดยแต่ละ View จะมี Controller ที่เป็นเฉพาะอยู่ โดยที่ความสัมพันธ์ของ Controller กับ View เป็นแบบ many-to-one ที่ีรองรับการนำเสนอหน้าจอหลายหน้าจอบน Controller เดียวกัน